خاطرات طراحی دژ، یا سیتادلز فارسی

برونو فدوتی Bruno Faidutti طراح باسابقه بازی‌های رومیزی و طراح بازی سیتادلز Citadels، در مقاله‌ای که در سایت بردگیم‌گیک منتشر کرده، به روند شکل‌گیری همکاری‌اش با نشر هوپا و تولید بازی دژ پرداخته‌است. سایت معتبر بردگیم‌گیک Boardgamegeek بزرگترین وبسایت و پایگاه محتوایی بازی‌های رومیزی در دنیاست. متن اصلی را می‌توانید در این پیوند ملاحظه کنید. در ادامه با ترجمه این مقاله به قلم برونو فدوتی همراه ما باشید.


سیتادلز اولین بار در سال ۲۰۰۰ و توسط یک ناشر کوچک فرانسوی که خیلی به موفقیت بازی امیدی نداشت و تلاشش بر این بود تا با استفاده از تصویرسازی‌های یک بازی کارتی دیگر (که در عصر رنسانس اروپا می‌گذشت) هزینه‌های تولید را کاهش دهد، منتشر شد. به همین دلیل است که تصاویر آن نسخه از بازی بیشتر از اینکه قرون وسطایی باشد، رنسانسی است و به نسبت برای چنین بازی (که مضمون شهرسازی دارد) انقدر تیره و تار است. البته این تصویرسازی‌های زیبا و در عین حال غریب و نامانوس، کمک شایانی در راستای موفقیت بازی بود.

 

تصویر روی جلد دو نسخه از بازی سیتادلز
 

بعدترها و در سال ۲۰۱۶، شرکت فنتزی فلایت Fantasy Flight Games تصمیم گرفت تا یک نسخه از بازی سیتادلز با جعبه‌ی بزرگ و چندین کارت سازه و نقش جدید تولید کند، آنها همچنین تصمیم گرفتند تا از تصویرسازان سبک فانتزی برای تولید تصاویر کمی ساده‌تر و مناسب‌تر برای مخاطب آمریکایی استفاده کنند. حالا در کنار این دو نسخه‌ی (از نظر هنری) کاملا متفاوت آمریکایی و اروپایی، یک نسخه‌ی کاملا شرقی هم از این بازی وجود دارد که البته شاید تهیه کردن آن، به خصوص در آمریکا، چندان راحت نباشد.

 


 

قبل‌تر از نسخه‌ی شرقی مذکور، و حدود ده سال پیش، یک ناشر اندونزیایی کار روی نسخه‌ی بومی‌سازی شده‌ی سیتادلز با عنوان «کراتون» را با کمک تصویرسازان اندونزی آغاز کرد. خیلی ناگهانی آن پروژه متوقف شد و جز چند اتود گرافیکی روی کامپیوترم، چیزی دیگر از آن باقی نمانده است. نسخه‌ی اندونزیایی قرار بود تا همسان با نسخه‌ی غربی باشد. از بابت اینکه دیگر چنین نسخه‌ی عجیب و غریبی وجود نخواهد داشت (که من هم چند نسخه از آن را داشته باشم) ناراحتم. داستان کامل این بازی ناتمام را در وبلاگ خودم قبلا تعریف کرده‌ام.

 

چند کارت از نسخه‌ی اندونزیایی بازی که هرگز چاپ نشد
 

ولی در نهایت سیتادلز شرقی از کشوری دیگر، و البته نزدیک‌تر، به وجود آمد. در سال ۲۰۱۵ علیرضا لولاگر از نشر هوپا در ایران، برای انتشار نسخه‌ی فارسی سیتادلز، با من تماس گرفت.


بردگیم‌های مدرن در ایران خیلی محبوب شده‌اند، حداقل در شهرهای بزرگ! کافه‌های بازی مثل کافه بُرد در حال رشد هستند. افراد علاقمند هم مطالب سایت اختصاصی بردگیم در ایران یعنی رومیز را می‌خوانند، یا حداقل مثل من عکس‌هایش را تماشا می‌کنند! مهم‌ترین ناشر بازی در ایران هوپا است که سیتادلز را منتشر کرده‌است، و شرکت ذهن زیبا که وارد‌کننده‌ی  بازی از اروپاست.

 


 

مطابق هر زمان دیگری که یک ناشر از کشوری برای انتشار سیتادلز با من تماس می‌گیرد، در ابتدای امر علیرضا را به شرکت فنتزی فلایت وصل کردم، که تا همین الان هم با بومی‌سازی این بازی در بیست یا سی کشور همکاری کرده‌بودند. اما این بار ماجرا پیچیده‌تر از آن چیزی بود که اغلب رخ می‌داد، و دوستان من در فنتزی فلایت پاسخ دادند که تحریم‌های دولت آمرکا علیه ایران آنها را از هرگونه تعاملی با ناشرین ایرانی منع می‌کند. بله، علی‌الظاهر بردگیم‌ها هم اهمیت استراتژیک دارند!

از طرف دیگر، و از آنجایی که قرار نبود هوپا از تصاویر هنری نسخه‌ی فنتزی فلایت استفاده کند، برای من ارتباط داشتن با ایرانی‌ها هیچ مساله‌ای نبود. و این بخت من بود که جزو معدود افرادی باشم که از سیاست‌های متناقض دولت آمریکا سود ببرم و یک نسخه‌ی شرقی از سیتادلز (کاملا متفاوت با آن نسخه‌ی که ممکن بود ناشر اندونزایی تولید کند) را داشته باشم. که البته باید به خاطر آن ممنون دوست خوبم مریم، که در آن زمان در پاریس اقامت داشت، هم باشم که کمک شایانی به پیشرفت این پروژه نمود.

 


 

تمام تصویرسازی‌های بازی دژ را هنرمند ایرانی، حسن نوزادیان انجام داده که بخش‌هایی از روند کارش را می‌توانید در اینستاگرام او پیدا کنید. من روش او برای اینکه به یک نتیجه‌ی بصری کاملا متفاوت ولی در عین حال وفادار به نسخه‌ی اصلی برسد را تحسین می‌کنم. مکان‌ها و شخصیت‌ها آنقدرها از کلیشه‌های رایج شرقی (که در این مطلب از وبلاگم به تفصیل در مورد آن صحبت کرده‌ام) مثل منظرهای بیابانی با تک درختان سرو و کاج، معابد عظیم و کاروان‌هایی با سردرهای قوسدار، دور نیست. اما از سوی دیگر رنگ‌ها بسیار تازه و روشن هستند و با کلیشه‌های عمدتا قهوه‌ای و بژی که هنرمندان غربی از شرق تصویر می‌کنند تفاوت دارند، گویی که آنها فراموش کرده‌اند که جایی که بیابان دارد می‌تواند دریا هم داشته باشد!

 

کارت شاه از طراحی اولیه تا نتیجه‌ی نهایی
 

حتی تاج بازی را با توجه به قپه‌ای که در تاج شاهان ساسانی بیشتر دیده می‌شود، بازطراحی کرده‌اند.

 

تاج مدل غربی و شرقی
 

ترکیب کارت‌ها در نسخه‌ی فارسی مشابه نسخه‌ی پایه‌ی سیتادلز است که البته در یک جعبه‌ی مربعی قرار گرفته است. جعبه‌ی این نسخه به وضوح کمی بزرگ در نظر گرفته شده، که البته فضا برای افزونه‌های آینده‌ی آن مهیا کرده است، افزونه‌هایی که در نسخه‌ی چهارم بازی وجود دارند و شاید آنرا به یک بازی کلاسیک در ایران بدل کنند.

 


 

طرفداران سیتادلز از همین الان از من در مورد روش تهیه یک نسخه از این بازی می‌پرسند. تا جاییکه می‌دانم علیرضا برای نمایشگاه Essen 2018 به آلمان می‌آید (مشخصا او به Gen Con نمی‌تواند برود) و احتمال دارد تا غرفه‌ی کوچکی را برای فروش چند نسخه از بازی در اختیار داشته باشد. از آنجایی که ارزش ریال ایران در پی تحریم‌های آمریکا افت کرده، مطمئنم که فروش چند نسخه از بازی در این نمایشگاه کمک خوبی به ناشر خواهد بود. همچنین این بازی را به صورت آنلاین در nicegameshop، یک فروشگاه بازی در آلمان که به صورت اختصاصی روی بازی‌های کمتر دیده‌شده کار می‌کند، نیز بفروش خواهد رسید.

 

تیم تولید و تصویرساز بازی دژ، که امیدوارم روزی ملاقاتشان کنم



  • محمدجواد احمدی

    عاااالیه این رویه، از دوستی که خارج از کشور زندگی میکنه و تو این زمینه فعاله در مورد استوژیت نظر خواستم، کیفیت طراحی براش اشنا نبود، اما از نوع ابتکار طراحی و پیشرفت بردگیم تو ایران حیرت زده بود. و منتظر رسیدن استوژیت در خونشونه:)

  • پانیذ مویدی

    سلام من هم این بازی رو دارم و به نظرم خیلی باحاله👍